Otizm Belirtileri ve Erken Tanı

Son zamanlarda otizm hakkında çok fazla şey duydum. Bildiğim otistik çocuklar var yakın çevremde, hepimizden zekiler, sevimliler.
Geçtiğimiz gün bir ufaklığın otizm belirtileri göstediğini düşünerek todev’in sitesini inceledim. Şimdi kızımız rehabilitasyon merkezi tarafından gözleniyor. Aslında bizim otizm kaygımız biraz yersiz ama endişeleniyor insan.

Neden mi? Ufaklık resmen bir televizyon bağımlısı. Pedagogta aynen böyle düşünüyor. 1-2 gün televizyonu kısmak bile otizm benzeri belirtilerin azalmasında etkili oldu. Çocuklarımızın teknolojiyi yerli yerinde kullanmasını sağlayalım. Mümkün olduğu kadar uzak tutalım.
Çocukların teknoloji bağımlılığı ile ilgili daha önce bir yazı paylaşmıştım. Okumanızı tavsiye ederim.

Yaygın Gelişimsel Bozukluk

OTİZM

Günümüzde her 100 çocuktan birini etkilediği bilinen ve pek çok ailenin hayatının altüst olmasına yol açan bu bozukluğun yirminci yüzyılın ortalarına kadar bir adı bile yoktu. 1943′te Dr. Leo Kanner 11 çocuk üzerinde yaptığı çalışmalar sonunda literatüre ‘Erken Çocukluk Otizmi’ terimini kazandırdı. Aynı yıllarda Hans Asperger bugün Asperger Sendromu olarak bilinen, aynı bozukluğun daha hafif bir biçimini tanımladı. Kanner üzerinde çalıştığı 11 çocukta, sosyal ilişki kuramama, dili iletişim için kullanmama, ekolali, tekrarlayıcı davranışlar, değişiklikleri tolere edememe gibi günümüzde de tanı kriterleri içinde olan özellikler yanında, geçerliliğini yitirmiş bazı özellikler de tarif etmiştir. Otizm DSM-III tanı sınıflamasına kadar çocukluk çağı psikozları arasında yerini almıştır. Yıllar süren değerlendirmeler sonunda araştırmacılar, otizm ile çocukluk şizofrenisinin ayrı bozukluklar olduğu konusunda birleşmişlerdir ve otizm resmi bir sınıflama terimi olarak DSM-III’e girmiştir. 1994 yılında DSM-IV (Uluslararası Ruhsal Hastalıklar Tanı ve istatistik El Kitabı) içinde Yaygın Gelişimsel Bozukluklar (günümüzde Otistik Spektrum Bozuklukları terimi daha çok kullanılmaktadır) başlığı altında yerini almıştır. Rett Sendromu, Çocukluk Çağı Desintegratif Bozukluk, Asperger Sendromu ve Başka Türlü Adlandırılamayan Yaygın Gelişimsel Bozukluk / Atipik Otizm de bu başlık altındadır.
Otizm Nedir?
Otizm yaşamın ilk üç yılı içinde ortaya çıkan ve yaşam boyu devam eden, sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişimde problemler, tekrarlayıcı davranış ve kıstlı ilgi alanları ile kendini gösteren, karmaşık gelişimsel bir bozukluktur.

Otizmin Belirtileri

  • Göz kontağı kısıtlıdır ya da yoktur
  • Çevreye ilgisizdirler
  • Adına tepki vermezler
  • Aşırı hareketli yada hareketsiz olabilirler
  • Bazıları fiziksel temasa (öpülme, sarılma vs.) izin vermez yada hoşlanmaz
  • Çoğunlukla insanları değil cansız varlıkları tercih ederler
  • Sosyal ve duygusal açıdan kendilerini izole ederler
  • İşaret etmezler, ihtiyaçlarını yetişkinin elini kullanarak ifade ederler
  • Taklit becerisi yoktur yada sınırlıdır
  • Konuşma birçoğunda gelişmemiştir
  • Konuşma gelişse bile bunu iletişim aracı olarak kullanmazlar
  • Ekolaliktirler, söylenenleri papağan gibi tekrarlarlar
  • Zamirleri ters kullanırlar
  • Uygun olmayan vurgulamalar, kalıp cümlelerle konuşurlar
  • Mekanik ve tek düze ses tonu kullanırlar
  • Uygunsuz gülme ve kıkırdamalar vardır
  • Düzen takıntıları vardır
  • Nesne takıntıları vardır. Objelere gereksiz yere bağlanma… (pipet, şişe, araba… vs)
  • Rutinlerindeki değişikliklere tepkilidirler
  • Tekrarlayan davranışları (stereotipiler) vardır (nesneleri çevirme, elçırpma, kanat çırpma, zıplama, kendi etrafında dönme, parmak ucunda yürüme…)
  • Oyuncaklarla gerektiği gibi oynamazlar (arabaları dizerler,topu çevirirler…)
  • Hayali oyun oynamazlar
  • Sürekli aynı oyunları oynamayı tercih ederler
  • Bazıları çok inatçıdır
  • Bazıları ses, acı, koku, ışık ve dokunuşa aşırı hassastırlar
  • Bazıları soğuk, sıcak, acıya duyarsız olabilir
  • Bazıları tehlikeye karşı duyarsız olabilir
  • Yemek yeme bozuklukları vardır
  • Bazıları kendine, çevresindekilere ve eşyalara zarar verebilir
  • Beklemeye yada isteklerini ertelemeye pek tahammüllü değillerdir.

Otizmin Tipik Belirtileri

Otistikler aşağıdaki tipik davranışların en az yarısını gösterirler. Bu semptomlar çok hafif ya da çok şiddetli olabilir. Her bir semptomun etkisi de diğerinden farklı olabilir. Ayrıca, Bu davranışlar birçok farklı sebeple ve yaşlarına uygun olmayacak bir şekilde sergilenebilir.

  • Diğer Çocuklarla ilişki kurmakta zorluk
  • Herşeyin aynı olmasını istemek, rutin yaşama bağlılık, değişikliklere aşırı tepki vermek
  • Uygunsuz ve sebepsiz gülmek ve ağlamak
  • Aşırı hareketlilik ya da aşırı hareketsizlik
  • Tehlikeye karşı duyarsızlık
  • Göz temasının çok az ya da hiç olmaması
  • Sürekli aynı oyunları oynamak
  • Motor hareket gelişiminde düzensizlik. (Topa vuramaz ama küpleri üst üste koyabilir.)
  • Acıya karşı duyarsızlık
  • Ekolali (Cevap vermek yerine, kendisine söylenenleri aynen tekrar etmek)
  • Yanlız kalmayı tercih etmek
  • İhtiyaçlarını belirtmekte zorlanmak. Konuşma yerine hareketlerle ihtiyaçlarını belirtmeye çalışmak
  • Temastan, kucağa alınmaktan ya da sevilmekten hoşlanmamak
  • Objeleri kendi etrafında çevirmek
  • Seslere karşı aşırı duyarlılık yada aşırı duyarsızlık
  • Normal öğrenme metodlarına karşı duyarsızlık
  • Objelere gereksiz yere bağlanmak
  • Bir sebep olmadan strese girmek, üzüntü duymak

Otizme Erken Tanı Nasıl Konur?
Otizmin kesin tanısı için kullanılan belirli bir yöntem yoktur. Gözleme dayanarak ve aileden alınan bilgilere göre tanı konur. Belirtilerin tamamının bir çocukta görülmesi şart değildir. Otistik çocuklar bu davranışları hafiften ağıra değişen ölçülerde ve değişik kombinasyonlarda sergileyebilirler. Belirtilerin bazıları zaman içinde kaybolup, bazıları da yine zaman içinde ortaya çıkabilirler. Bu işaretlerden biri yada birkaçının ortaya çıkması çocuğun çocuk psikiyatristleri ve çocuk nörologları tarafından değerlendirilmesini gerektirir.

Kaynak: http://www.todev.org/

1 Yanıt

  1. Bizler kendimizi ne kadar normal görmeye alışırsak çevremiz o derece bize farklı gelmeye başlayacaktır.
    iyi yayınlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir