Çocuklarda Davranış Bozukluğu

Eğitim Danışmanı Zübeyde Bağlan bu hafta çocuklarda davranış bozukluğu nedenleri ve çözüm yollarını detaylı bir yazıyla anlatmış. Özellikle erken ergenlik döneminde tüm ebeveynlerin en büyük problemi olan öfke, şiddetli duygu değişiklikleri gibi konuları ele aldığı yazıyı okumanızı tavsiye ederim. Küçük yaşta ergenliğin ikinci evresini tüm görkemiyle yaşayan bir anne olarak yazı yer alan yöntemlerin faydasını görmeye başladım. Tüm anne ve babalara sabır diliyorum..;)

ÇOCUKLARDA DAVRANIŞ BOZUKLUĞU NEDENLERİ VE ÇÖZÜM YOLLARI

Her çocuğun gelişimi kendine özgüdür. Bu nedenle her çocuk birbirinden farklıdır. Anne ve babaların çocuklarında fark ettikleri kendi çocuklarını diğerlerinden ayıran özellikler önemlidir ve bu özelliklerin üzerinde durulmalıdır. Ancak bunların hepsi davranış bozukluğu değildir. Davranış bozukluğu, bireyi ve aileyi olumsuz yönde etkileyen diğer insanların temel haklarının çiğnendiği ve yaşına uygun toplumsal kuralların hiçe sayıldığı davranışlardan oluşan bir durumdur. Çocukta görülen olumsuz bir davranışın, davranış bozukluğu sınıfına girebilmesi için bazı ölçütler vardır.

1- Yaşına Uygun Olmaması: Çocuklarda davranış problemlerinden bahsetmek için önce çocuğun içinde bulunduğu gelişim döneminin özelliklerini iyi bilmek gerekir. Çocukta ortaya çıkan yaşına bağlı her yeni gelişme çocuğa değişik şartlar sunar ve zorluklar doğurur. Yeni şartlara uyum sağlayana kadar çocuklarda geçici uyum sorunları yaşanabilir. Gelişim döneminin kendine özgü davranışlarının dışında olmalı.

2- Yoğun Olması: Ortaya çıkan duygu ve davranışların şiddetinin normaldekinden fazla olması gerekir.

3- Sürekli Ortaya Çıkması: Davranışın uzun zamandan beri ısrarlı bir şekilde devam ettirilmesi gerekir.

4- Cinsel Rol Beklentilerine Uymaması: Erkek ve kız çocukların cinsel rollerine göre davranmadığı durumlar olmalı.

5- En Sık Görülen Davranış Bozuklukları

  • Hırçınlık
  • Sinirlilik
  • Saldırganlık
  • İnatçılık
  • Yalan söyleme
  • Tırnak yeme
  • Saç koparma
  • Alt ıslatma ve dışkı kaçırma
  • Yeme bozukluğu
  • Uyku bozukluğu
  • Okuldan kaçma
  • Karşı gelme
  • Konuşma bozukluğu
  • Çalma
  • Küfürlü konuşmadır

Davranış Bozukluğuna yol açan birçok neden vardır. Bunlar;

  • Çocukların dikkat çekme isteği
  • Bu davranışların bazı durumlarda ödüllendirilmesi
  • Savunma
  • Yetişkin olmanın sembolü olarak görüp olgunlaşma göstergesi olarak görmesi
  • Yetişkinleri rahatsız ederek onları şaşırtma isteği
  • Arkadaşları tarafından onaylanma
  • İntikam almak
  • Anne ve baba ile hesaplaşmak
  • Kitle iletişim araçlarının olumsuz etkisi
  • Fizyolojik sorunlar
  • Kalıtım
  • Yoksunluk
  • Temel ihtiyaçların doyurulmaması gibi durumlardır

0-6 yaş dönemi çocuklarda, olumsuz anne baba tutumları, ailede istismar öyküsü, annede depresyon öyküsü, sosyo-ekonomik düzeyin düşük olması, fiziksel açıdan kötü bir evde yaşıyor olmak gibi durumlar sık sık görülmektedir.

Davranış Bozukluğu için en etkili yöntemler görmezden gelme, ödülü geri çekme, alternatif sunma, sözle uyarıda bulunma ve tartışmaktan kaçınmadır. Bağırmak, susturmak, vurmak aranızdaki saygı bağının kopmasına neden olur. En önemli adım bu süreçte saygıyı yitirmemektir. Çocuğun olumlu noktalarını keşfedip ortaya çıkarmak ve yüreklendirmek olumsuz davranışları azaltıp çocuğun kendine güvenmesini sağlar. Bu çocukların koşullar her ne olursa olsun anne ve babası tarafından kabul edildiğini ve sevildiğini hissetmeye ihtiyaçları vardır.

NASIL DAVRANMALI, NELER YAPMALI

  • Hiçbir zaman ceza şiddetle verilmemeli
  • Davranışla ilgili olay anında değil sakinken konuşulmalı
  • Çocuğa yaşına uygun sorumluluklar verilmeli, başarma duygusu yaşatılmalı
  • Anne baba önce çocuğa olumlu rol model olmalı
  • Olumsuz davranışları gösterdiğinde değil, bu davranışları göstermediğinde ilgilenilmeli ve ödüllendirmeli
  • Anne ve babanın çocuğa yapma dememesi, davranış sayesinde anne ve babadan ilgi almaması gerekir
  • Çocuğa dürüstlük ve mülkiyet kavramları öğretilmeli, anne baba çocuğa model olmalıdır. Örneğin anne baba çocuğa verdikleri sözleri tutmalı, ona ait bir eşyayı alırken izin istemelidir
  • Çocuğun yaşına ve bireysel özelliklerine uygun beklentiler oluşturulmalı, başaramayacağı şeyler beklenmemelidir
  • Diğer çocuklarla kıyaslama yapılmamalıdır
  • Çocuğun istedikleri bu tip davranışlar yapıldıktan sonra yerine getiriliyorsa, çocuk istediklerini yaptırmak için bu davranışları araç olarak kullanır. Bu sebeple bu davranışlara tolerans göstermemek gerekir
  • Olumsuz davranış ortaya çıktığı durumlarda çocuk yaratıcılığa teşvik edilmeli, olumlu bir faaliyete yönlendirilmeli
  • Okul öncesi dönem, bireyin gelişimi açısından önemli yıllardır. Bu nedenle bu dönemde davranışların gözlenmesi, değerlendirilmesi, var olan sorunların çözümlenmesi, oluşabilecek problemler için önlem alınması büyük önem taşır. Okul öncesi dönemde çocuğun davranışlarının en fazla gözlemleneceği yer okuldur. Bu nedenle anne baba ve öğretmen devamlı iletişim içinde olmalıdır.
  • Anne baba ile rahat konuşabilmesi için uygun ortamlar hazırlanmalı, cesaretlendirilmelidir. Çocukların anne babalar için basit, önemsiz konuları paylaşmalarına müsaade edilmelidir. Aksi halde, önemsiz şeyleri bile konuşamadığı anne ve babasına önemli konuları, duygu ve düşüncelerini anlatması çok zor olacaktır.

Çocuklarda Davranış Bozukluğu terapisinde çocukların iletişim becerileri, sorun çözme becerileri, dürtü kontrolü, öfke kontrolü gibi konular çalışılır. Çocuklarla beraber anne ve babanın da tutum ve davranışlarının düzenlenmesi gerekir. Çünkü anne ve baba tutumları çocuğun davranışlarında büyük rol oynar. Bu nedenle terapi sürecinde aile yönlendirmesi ve aile danışmanlığı da uygulanabilir hatta bazen en etkili yol anne baba eğitim programlarıdır. Tedavi edilmediği takdirde kalıcı davranış bozuklukları ve anti-sosyal kişilik bozukluğu başta olmak üzere birçok soruna yol açabilir. Bu nedenle erken teşhis ve müdahale çok önemlidir. Ailenin çocuğun davranışlarını iyi gözlemlemesi, çocuğun duygu, düşünce ve davranışındaki farklılıkları iyi değerlendirmesi, gerekli durumda uzmandan yardım alması gerekir.

Eğitim Danışmanı
Zübeyde Bağlan

 

Kaydet

Kaydet

Kaydet

17 Yanıt

  1. Filiz Şahin dedi ki:

    İlk dört maddede anlatılanlar ailelerin en çok yakındığı bozukluklar sanırım.
    Faydalı bir yazı olmuş.Ellerinize sağlık 😉

  2. ÜMRAN TUNCER dedi ki:

    Eğitici bir yazı olmuş umarım herkes kendine bir pay biçer teşekkürler 🙂

  3. ÜMRAN TUNCER dedi ki:

    Eğitici bir yazı olmuş umarım herkes kendine bir pay biçer teşekkürler 🙂

  4. Saadet Uslu dedi ki:

    Çocuk büyütmek çok zor. Genelde biz anne babaların yaptığı hatalar çocukların davranışlarında soruna neden oluyor bence. Ne kadar doğruları bilsek de yanlışta ısrar edebiliyoruz malesef..

  5. LEZZET TRAMVAYI dedi ki:

    eğitici ve çok güzel bir yazı olmuş takipteyim artık sizi sevgiler

  6. Çocuk büyütmek gerçekten çok zor. Özellikle de böyle davranış bozukluğu olan bir ufaklığınız varsa. Allah kolaylıklar versin herkese.

  7. Gulsah Onen dedi ki:

    Çocuk büyütmek gerçekten zor ama iş ailede bitiyor en iyi rol model anne babadır önce bunu idrak etmekte fayda var.

  8. audrey dedi ki:

    çocuk büyütmek zor böyle durumlarda bir uzmanın yardımını almak en iyisi galiba..

  9. D. Soygul dedi ki:

    Her dönemleri ayri zor. Tikandigimiz içinden çikamadigimiz durumlarda uzman yardimi almaktan çekinmemeliyiz.

  10. Bahar Elkovan dedi ki:

    Umarım işe yarar

  11. Bahar Elkovan dedi ki:

    Her çocuk kendine özgü ve onların problemleri gün geçtikçe daha da çeşitleniyor. Bilinen doğruları uygulamak gerçekten zor çünkü bu iş tamamen sabır işi :/

  12. Bahar Elkovan dedi ki:

    teşekkür eederim sevgiler

  13. Bahar Elkovan dedi ki:

    Uzmanlar kesinlikle çok faydalı ama yine de iş anne-baba da çözülüyor

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir