Çocuklarda Alerji Nasıl Ortaya Çıkar?

Tıpkı bir parmak izi gibi kişiye özel olan alerji yoğunlukla genetik bir rahatsızlıktır.  Ancak bir çok kişinin temas ettiğinde veya tükettiğinde sorun yaşamadığı bir maddeye karşı vücudun anormal tepki göstermesiyle de oluşuyor.

Anne ya da babadan birinin alerjik vücut yapısına sahip olması durumunda çocukta alerji gelişme riski %25, hem annenin hem babanın alerjik olması durumunda bu oran %50’ye çıkmaktadır.
Hem anne, hem babada aynı alerjik hastalığın bulunması durumunda ise çocukta aynı hastalık görülme riski %70 oluyor.
Ancak alerji, ailesinde hiç alerji ya da astım öyküsü olmayan astımlı çocuklar da var.

Asya’da da alerji genetik. Babada bahar alerjisi denen polen alerjisi var. Aynı zamanda ev tozuna karşı da ciddi bir hassasiyet var.
Benim 20’li yaşlarda ne olduğunu bilmediğimiz bir maddeye karşı vücudum tepki göstermişti ve ufak bir kalp sorunu yaşamıştım. Şu zamanlarda da parfüm gibi koku yayan ürünler vücuda temas halinde kaşıntıya sebep oluyor. Aynı zamanda annemde de alerjik ürtiker var. Bir çok yiyeceği yemediği gibi dokunamıyor bile. Vücudu Asya’nın şu an verdiği tepkilerin çok daha fazlasını veriyor ve annem de bu durum yakın zamanda astıma dönüştürdü. Asya’da astım gibi bir şüphe söz konusu değildi ama alerjinin 2’inci yılında astım belirtileri başladı.

Çocuklarda en sık neye karşı alerji gelişir?
Aslında  vücut her tür maddeye karşı alerjik reaksiyon gelişebilir ama alerji yapıcı maddeler gıda, hava ve vücuda enjekte ya da deri yoluyla da alınabilir. İlk 3 yaşta gıdalara karşı (en sık inek sütü ve yumurta) alerji gelişimi çok sık görülüyor. 3 yaştan sonra ise solunan hava ile alınan maddelere karşı olan alerjiler ön plana çıkıyor. Hava yolu ile alerji yapabilen maddeler içinde ev tozu akarları, küf, hayvan salgı ve tüyleri, yabani ot, çimen ve ağaç polenleri var.

Astım nasıl bir hastalıktır?
Astım, hava yollarının çeşitli uyaranlara artmış tepkisidir. Tekrarlayıcı, kendiliğinden veya tedavi ile düzelebilen öksürük, hırıltı ve nefes darlığı gibi belirtilerinin görüldüğü bir hastalıktır. Temelde bronşların ani olarak tıkanması söz konusudur. Tedavi edilebilir ve kendiliğinden düzelmediği de görülür.

Çocuklarda astım neden olur?
Çocukluk çağında astım % 90 oranında alerjik kökenlidir. Ev içi alerji yapıcı maddelerin bronşlarda yarattığı hassasiyet; soğuk hava, egzersiz, solunum yolu enfeksiyonları, kimyasal kokular, hava kirliliği ve sigara dumanı gibi uyaranlarla temas astım belirtilerinin ortaya çıkmasına neden olur. Bunun yanında alerjik olunan maddeye bir anda aşırı maruz kalmak da öksürük, hırıltı, nefes darlığı belirtilerine yol açabilir.

Çocuklarda astım nasıl seyreder?
Astım tanısı alan çocukların çoğunun hayatın ilk 2 yılında belirtileri görülür. İlk yıllarda öksürük ve hırıltı daha çok virüslerle olan solunum yolu enfeksiyonları sonucu ortaya çıkar. Bu yaşlarda akciğerlerin gelişiminin henüz tamamlanmamış olması, küçük hava yolu çaplarının dar, kıkırdak dokunun az olması, tekrarlayıcı bronş daralmasına katkıda bulunur. 4-5 yaşlarında akciğerlerin gelişiminin tamamlanması ile erken yaşlarda astım belirtileri gösteren birçok çocukta hastalık düzelmektedir. Düzelmeyen bir grup hasta ve daha geç astım tanısı almış çocukların bir kısmı da ergenlik çağında klinik bir iyilik dönemine girerler. Genel olarak çocukluk çağında astım tanısı almış hastaların yaklaşık %50-60’ı ergenlik döneminde iyileşirler. İyileşen olguların bir bölümü orta yaş döneminde tekrar hastalık belirtileri göstermeye başlayabilmektedirler. Alerjisi olan astımlı çocuklarda yaş ilerledikçe hastalığın kaybolması olasılığı daha düşüktür.

Çocuklarda astım nasıl teşhis edilir?
Astım tanısı koymada önemli tanı aracı, şikayetlerdir. Öksürük, hırıltı, hışıltı ve nefes darlığı belirtilerinin varlığı ve bu belirtilerin bronş açıcı tedaviyle veya kendiliğinden kaybolması, ancak bir süre sonra tekrar ortaya çıkması öncelikle astımı düşündürür. Yattıktan sonra veya sabaha karşı yaklaşık 30 dakika süreyle devam eden ve bronş genişletici ilaçlara olumlu yanıt veren öksürük atakları da aksi teşhis konulana kadar astım kabul edilir. Doktor muayenesinde akciğerlerde bronş daralmasına ait bulgular gözlenmesi de tanıyı destekler.

Çocuklarda astımın alerjik olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Çocukluk çağında astım %90 oranında alerjik kökenlidir. Ancak küçük bir grup çocukta alerji olmadan da ortaya çıkabilir. Astıma neden olabilecek alerjinin hangi maddeye karşı geliştiğinin saptanmasında en hassas tanı aracı alerji deri testleridir. Ön kol ön yüzüne veya sırta delme metodu ile uygulanan deri testinde ciltteki kızarma ve kabarmanın şiddetine göre değerlendirme yapılıp, hastanın neye alerjisi olduğu saptanmaktadır. Son yıllarda bir anda birden fazla delme yapabilen, steril ve çocuğun canını acıtmayan multitest aplikatörler kullanılarak artık küçük çocuklara da bu test rahatlıkla yapılıyor. Alerji deri testi uygulamasının mümkün olmadığı durumlarda kan testiyle araştırma yapılabiliyor. Ancak bu yöntemin hassasiyeti zayıf.

Çocuklarda akciğer fonksiyonları nasıl değerlendirilir?
Astımda akciğer fonksiyonlarının ölçülmesi gerek tanı gerekse tedaviye yanıtın değerlendirilmesi açısından büyük önemli. Spirometre ile ölçülen solunum fonksiyonlarında zorlu nefes verme sırasında yapılan ölçümlerin sağlıklı bireylerle yapılan karşılaştırılması ve tedavi ile bu değerlerin göstermekte olduğu düzelme değerlendirilmektedir.

Çocuklarda astım nasıl tedavi edilir?

Tüm alerjik hastalıklarda olduğu gibi astımda da birinci basamak tedavi allejik olunan maddeden uzak durmaktır. Uygun öneriler doğrultusunda alınacak çevre önlemleri ile hastalık belirtilerinin ve bronşlardaki aşırı duyarlılığın belirgin derecede azalması mümkündür.

Çevre önlemlerinin yeterli olmadığı, ilaç tedavisinin uygun görüldüğü hastalarda havayolu ile akciğerlere çekilip bronşları tedavi eden sprey şeklindeki ilaçlar kullanılmaktadır. Bunlar, alerjinin yarattığı bronş hassasiyetini azaltarak atakları önleyici ilaçlar ve sadece hastalık alevlenmeleri sırasında kullanılan bronş gevşetici ilaçlar olarak ikiye ayrılabilir. Son yıllarda astım tedavisinde devrim niteliği taşıyan atakları önleyici ilaçların birçoğunda düşük dozlu kortizon bulunmaktadır. Ancak bu kortizonlar kana karışma oranı çok çok düşük, uygun dozda kullanıldıklarında kortizona ait yan etkilere yol açmayan ilaçlardır. Alerjinin bronşlarda yapabileceği kalıcı hasarı önlemede tek seçenek olarak sunulan bu ilaçlarla astım belirtileri en aza indirilmektedir. Ancak bilinmelidir ki, bu ilaçlarla tedavi hastalığı kökten yok edememektedir. Çoğu çocukta spreyler verildiği sürece etkili olmakta, kesildiğinde ise yeniden belirtiler ortaya çıkmaktadır. Alerjik astımda hastalığı kökten tedavi edecek ve doğal seyrini değiştirebilecek tek tedavi yöntemi alerji aşı tedavisidir.

Aşı tedavisi nedir? Kimlere ve nasıl uygulanır?

Aşı tedavisi sadece alerjisi deri testinde veya kanda spesifik IgE yoluyla tespit edilmiş, 3 yaşın üzerindeki çocuklara uygulanır. Alerjik olunan madde artan dozlarda vücuda verilip, çocuğun o maddeye alıştırılması sağlanır. Uzun yıllar aşı tedavisi iğne şeklinde uygulanmıştır. Ancak, bu tedavi şeklinde görülebilecek alerjik yan etkilerin çok fazla olması ve çocuklarda iğneye bağlı yarattığı rahatsızlık nedeniyle; son yıllarda dil altı aşı tedavileri geliştirilmiştir. Bu tedavi yöntemi yaklaşık 10 yıldır uygulanmakta olup, yan etkilerinin azlığı ve hastanın kendi evinde tedavi olabilmesinin yarattığı rahatlık nedeniyle gün geçtikçe daha fazla tercih edilmektedir.

Kaydet

Kaydet

12 Responses

  1. Saadet Uslu dedi ki:

    Bizde yıllardır alerji ve astın riski ile yaşadığımızdan o kadar aşinayız ki bu durumlara…

  2. Bahar Elkovan dedi ki:

    son dönemlerde özellikle çocuklarda çok yaygın alerji ya da algıda seçicilik oluştu artık ama biz alerji olduğumuzdan beri sanki herkes alerjikmiş ama biz farkında değilmişiz gibi geliyor…

  3. Filiz Şahin dedi ki:

    Çocukluk dönemimde başlayan alerji ile on yıl kadar mücadele ettim.Sonunda beş yıllık aşı tedavisiyle sorunu büyük ölçüde hallettik.Uzun yıllar rahat etsemde bu durumdan tam kurtuluş yok.Bu sonbahar basit belirtilerini tekrar yaşamaya başladım ne yazık ki….

  4. Bahar Elkovan dedi ki:

    Maalesef alerji %100 geçmiyor. Ama önemli olan mümkün olduğu kadar vücudun tölere etmesini sağlamak. Bağışıklığı güçlendirmek bu anlamda çok önemli

  5. Maalesef artık çocuklarımız bu gibi durumlara daha açıklar. Dikkat etmek lazım.

  6. sofrada bulus dedi ki:

    paylasım ıcın tesekkurler

  7. Teşekkürler bu konuda ki paylaşımlarınla pek çok anneye yardımcı olduğuna inanıyorum

  8. Bahar Elkovan dedi ki:

    umarım öyle olur ben teşekkür ederim 🙂

  9. birgül erdogan dedi ki:

    Ne güzel paylaşımlar. Bilgi sahibi yapmak tecrübe paylaşmak çok güzel hareketler.

  10. birgül erdogan dedi ki:

    Ne güzel paylaşımlar. Bilgi sahibi yapmak tecrübe paylaşmak çok güzel hareketler.

  11. Kızlarımda allerjik astım belirtileri görülmüştü… Bir dönem ilaç tedavisinden sonra geçti çok şükür..

  12. Bahar Elkovan dedi ki:

    çok teşekkür ederim.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir