Karaciğer Dostu Gıdalar

Kıymetini bilmek için karaciğeri kaybetmeye gerek yok sanırım. Bir çok örnek görmüşsünüzdür sarılık, siroz gibi bir çok sıkıntının kaynağı karaciğerdir. O nedenle önce karaciğerin ne işe yaradığını anlamalı, sonra da korumayı öğrenmeli.

Karaciğerin, besinlerle birlikte alınan vitamin ve minerallerin emilmesi, vücuttaki zararlı maddelerin temizlenmesi gibi hayati görevleri var. O nedenle karaciğeri korumak oldukça önemli.

Düzenli alkol kullanımı ve aşırı yağlı gıdaların tüketimi karaciğer yağlanması, hepatit ve siroz gibi karaciğer hastalıklarına yol açabilir. Karaciğeri korumada ilk adım, tüketilen gıdaların dikkatle seçilmesi ve dengeli bir beslenme programı olmalıdır. Doğru yiyecekler antioksidan etkileri ile karaciğeri temizler ve korur.
 

Karaciğer Sağlığı İçin Önerilen Gıdalar

Sebzeler: Sülfür içeren besinler karaciğeri temizler ve gıdalar yoluyla, çevresel faktörler ya da ilaçlar nedeniyle vücuda giren kimyasallardan daha kısa sürede kurtulmamızı sağlar. Sülfür bakımından en zengin sebzeler soğan, sarımsak ve lahanadır. Ayrıca brokoli, Brüksel lahanası tüketerek karaciğeri temizleyecek oranda sülfür alabilirsiniz. Tabii sadece bu sebzelerle kendinizi sınırlamayın ve genel sağlığınız açısından günde 3-4 servis taze sebze tüketmeye çalışın.
Meyveler: Antioksidan bakımından zengin meyveler karaciğerin normal fonksiyonlarını yerine getirmesine yardımcı olurken zararlı toksinlere karşı koruma sağlar ve bu toksinlerin vücuttan atılma sürecini hızlandırarak genel sağlığımıza katkıda bulunur. Toksinleri temizleme görevi olan karaciğer, meyvelerden gelen antioksidanlarla birlikte çalışır ve karaciğerin üzerindeki yük bu sayede azaltılabilir. Kivi, çilek, yaban mersini ve kızılcık gibi meyveler antioksidan bakımından oldukça zengindir. Portakal, greyfurt gibi turunçgiller, erik, armut, elma gibi meyveler karaciğeri korur. Hali hazırda bir karaciğer rahatsızlığınız varsa karaciğer hasarını arttırabilecek A vitamini içeren (kavun gibi) meyveler tüketmeyin.
Tahıllar: Tam tahıllı gıdalar düşük yağ oranı ve kompleks karbonhidrat içeriği ile sağlıklı bir karaciğer için gerekli besinler arasında yer almaktadır. Ayrıca antioksidan görevi gören ve vücut için gerekli vitaminleri, mineralleri içeren tam tahıllı gıdalar arasında buğday ekmeği, kepek ve yulaf gevreği sayabiliriz. 
Protein: Vücudun enerjisini sağlayan ve kas dokusu oluşumunu destekleyen protein sağlıklı bir karaciğer için gereklidir. Ancak fazla protein karaciğeri yorabileceğinden uzmanlar tarafından önerilen günlük dozlarda tüketilmesi gerekir. Proteini yağlı et gibi karaciğer için pek de yararlı olmayan besinler yerine az yağlı yoğurt, peynir, soya fasulyesi, ıspanak, bezelye gibi alternatif kaynaklardan alabilirsiniz. Karaciğer hastalıkları bulunanlara doktor tarafından protein tüketimini sınırlandırmaları önerilebilir. Böyle bir durumda doğru protein miktarını belirlemek için doktorunuza danışmalısınız.
Lif: Lif içeren gıdalar yemeklerle alınan fazla yağın vücuttan atılmasına yardımcı olur. Besin lifi aynı zamanda karaciğere destek olarak vücudun temizlenmesi işlemine katkı sağlar. Mercimek, ıspanak, yulaf ezmesi, kepek, siyah fasulye, kuru fasulye gibi gıdaları beslenmenize ekleyerek almanız gereken lif miktarını alabilirsiniz. Ahududu, armut, elma ve muz gibi meyveler de lif bakımından zengindir.

Öncelikle tüm gıda gruplarını beslenme düzeninize dahil etmeyi unutmayın, tahıllar, meyve ve sebzeler, et ve baklagiller, süt ürünleri ve sağlıklı yağlar. Lifli gıdalar karaciğerin en ideal şekilde çalışmasını sağlar. Meyve, sebze, tam tahıllı ekmek, pirinç ve kahvaltılık gevrekleri tercih edin.
Oksijenden sonra vücudun hayatta kalabilmek için en büyük ihtiyacı sudur.  
Su, toksinlerin ve atık maddelerin vücuttan atılmasını sağladığından, vücudunuz yeterli miktarda su aldığında daha enerjik ve dikkatli olursunuz.
Yulaf, yüksek oranda çözünür lif içerir, düşük glisemik indekse sahiptir ve tam tahıllıdır, yani pek çok vitamin ve mineral içerir. Bu sayede düzenli olarak yulaf tüketerek kolestrol seviyenizi düşürebilir, kalp hastalığı ve tip 2 diyabet riskini azaltabilirsiniz.  Yulaf yerine kahverengi pirinç veya kuskus da tüketebilirsiniz.
Somon, protein ve omega 3 yağ asitleri açısından zengin bir balıktır. Omega 3,  kolestrol ve trigliserit seviyelerini düşürmeye yardımcıdır, atardamarlarda tıkanıklıkları önler ve tansiyonu düşürmeye yardımcı olur. Haftada iki ila 4 kere somon ve benzeri yağlı balıklar yemeye özen gösterin.
Süt ürünleri kalsiyum açısından en zengin gıdalardır, sağlıklı bir kalp ve güçlü kemikler için faydalıdırlar. 
Yoğurt, ayrıca sindirim sistemi sağlığı için gerekli probiyotikler içerir.   
Yumurta, ise ihtiyacımız olan 8 amino asiti de içeren yüksek kaliteli bir protein kaynağıdır. Vücudun atıklardan temizlenme sürecinde amino asitler aktif rol oynar. Yumurta sarısında bulunan Kolin maddesi ise ağır metallerin atılmasını sağlarken karaciğeri pek çok zehirli maddeden korur.
Sarımsak, karaciğerinizin toksinleri vücuttan atan enzimleri harekete geçirmesine yardımcı olur. İçeriğindeki alisin ve selenyum ciğerinizin temizlenmesini sağlayan doğal maddelerdir. Soğan, pırasa, arpacık soğanı karaciğerin glütatyon üretmesini sağlayan sülfür içerirler.
Brokoli, brüksel lahanası gibi sebzeler vücudumuzda sindirim için enzim üretilmesine yardımcı olan glukozinolatların miktarını arttırırlar. Brokoli kalsiyum, potasyum, folat, lif ve diyabet, bazı kanser türleri ve kalp hastalıklarına karşı koruyucu bitkisel gıdalar içerir. A ve C vtamini ve antioksidanlar açısından da oldukça zengindir. Hücreleri korur, bağışıklık sistemini güçlendirir. Lahanada bulunan maddeler toksinlerin atılmasına yardımcı olan enzimlere yardımcıdır.
Ispanak ve marul gibi yapraklı yeşil sebzeler, yediklerimizde bulunabilen metal, kimyasal maddeler ve böcek ilaçlarının etkisini azaltıp karaciğer için bir koruma mekanizması gibi çalışırlar.
Diğer tüm baklagiller gibi Meksika fasulyesi, kırmızı fasulyeler demir, magnezyum, fosfor, potasyum, bakır ve tiamin (B1 vitamini) içerir. Yüksek kolestrol, yüksek tansiyon gibi hastalıklara karşı koruyucudur.  
Soya fasülyesi, kolestrol veya hayvansal yağ içermeyen çok iyi kalitede protein kaynağıdır. Doymuş yağ oranı düşüktür, lif açısından zengindir, kalp hastalığı ve felç riskini azalttığı bilinir.
Balkabağı, doğanın yaşlanma karşıtı sırlarından biridir. Vücdunudn A vitaminine çevirdiği ve yaşlanmayı geciktiren Beta karoten antioksidanı açısınıdan zengindir. Gerçek A vitamininden farklı olarakbeta karoten aşırı miktarda alındığında karaciğer için zararlı değildir. Yağ içermez, az kalorili bir lif kaynağı ve B6, c ve E vitaminleri ve folat ile potasyum içerir.
Havuç, karaciğeri temizleyen bir antioksidan olan glütatyon ve beta karoten açısından zengindir.  
Pancar, bitkisel flavonoidler içerir, bu antioksidanlar iltihabı azaltır, sağlıklı damar oluşumunu destekler, karaciğerinizin genel sağlığını korur. Pancar ve havuç yemek tüm karaciğer fonksiyonlarını güçlendirir.
Kuşkonmaz, temizlenme sürecine yardımcı olan ve böbreklerle karaciğerin detoks yükünü paylaşımına yardımcı harika bir diüretiktir.  Enginar safra üretimi arttırır ve böbrek taşı oluşumunu engeller.
Domateste bulunan likopen vücutta üretilmediği için mutlka gıdalardan alınması gerekir, kolestrol değerlerinin düşürülmesine yardımcıdır. Antioksidan olarak likopenin yanı sıra glütatyon da domateste bulunur.
Yabanmersini, kızılcık gibi idrar yolu enfeksiyonlarını önleyen bitkisel gıda içeriği açısından zengindir. İltihap sökücü özelliği vardır, içeriğindeki C vitamini ile kılcal damarları ve kan damarlarını sağlıklı tutar. Lif ve potasyum açısından zengin düşük kalorili bir meyve seçeneğidir. Günde iki porsiyon yabanmersini veya alternatif olarak çilek, kızılcık, böğürtlen, vişne veya kuru üzüm tüketebilirsiniz.
Düzenli avokado tüketmek vücudunuzun glütatyon adlı antioksidanı üretmesine yardımcı olur, bu antioksidan karaciğerleri zararlı maddelerden korur. Elmada bulunan pektin ve diğer kimyasal maddeler sindirim sistemini toksinlerden temizlemeyi sağlar. Temizlenme sürecinde karaciğerin zehirli maddeleri tutmasına yardımcı olur.
Greyfurt yemek veya suyunu içmek kanserojen maddelerin ve toksinlerin atılmasına yardımcı olur. Bol miktarda c vitamini ve antioksidan madde içerir.  
Limon da diğer turunçgiller gibi C vitamini açısından zengindir, ama aynı zamanda vücudun toksik maddelerden temizlenmesine yardımcı olur ve sindirim sürecini kolaylaştırır.
Ceviz, glütatyon ve omega 3 asitleri açısından değerlidir, karaciğeri destekler ve temizlenme sürecini hızlandırır.  
Badem lif, riboflavin (B2 vitamini), magnezyum ve demir açısından zengindir, diğer tüm yemişlerden daha fazla kalsiyum içerirler. Diğer kuruyemişler gibi doğal bir portein kaynağıdır, doymamış yağlar içerdiğinden kolestrol seviyelerini düşürür, kalp ve karaciğer sağlığını korurlar.
Zencefil dolaşımı düzenler, karaciğeri destekler ve kolestrolü düşürür. Zerdeçal Köri baharatında bulunduğu gibi kendi başına da kullanılır. Vücudumuzun yağları sindirmesine yardımcıdır ve safra üretimini harekete geçirir. Karaciğeriniz için doğal bir detoks etkisi gösterir.
Zeytinyağı gibi soğuk pres yöntemiyle üretilen yağlar vücuttaki zararlı maddeleri yutacak sıvı bir temel yaratarak karaciğere destek olur.
Bir fincan siyah veya yeşil çayı sofranızdan eksik etmeyin. Hücreleri hasarlara ve mutasyona karşı koruyan antioksidanlar içerirler. Siyah çay bağışıklık sistemini güçlendirirken, yeşil çay kanser hücrelerinin büyümesini engelleyen güçlü bir antioksidan içerir. Günde birer bardak içmeniz yeterlidir. Yeşil çay karaciğer fonksiyonlarını arttıran kateşin adlı bir antioksidan içerir.
Eğer karaciğerinizde bir rahatsızlık varsa, hastalığınıza özel bir beslenmeye ihtiyaç duyabilirsiniz, neler tüketmeniz gerektiğini mutlaka doktorunuzla görüşün.

Kaçınılması Gereken Gıdalar

Bazı yiyecekler karaciğere iyi gelirken bazıları karaciğer sağlığını bozabilir. Alkol bu listenin ilk sırasında yer almaktadır. Eğer karaciğeriniz sağlıklıysa günde 2 bardaktan fazla alkol tüketmemelisiniz. Karaciğer hastalığınız bulunuyorsa alkolü tamamen bırakmanız önerilir. Yine karaciğer hastalarının A vitamini tüketimini kontrol altında tutmaları gerekmektedir. Normal olarak alınan A vitamininin genel olarak karaciğere bir zararı yoktur ancak aşırı A vitamini karaciğer hücrelerinde tahribata yol açabilir. Yüksek oranda A vitamini içeren gıdalar arasında havuç, yağlı süt, yumurtayı sayabiliriz.
Karaciğer hasarını önlemek için doymuş yağ tüketimini azaltmak gerekmektedir. Kırmızı et, margarin, kızartılmış gıdalar doymuş yağ içerir ve sadece karaciğer için değil kalp ve damar sağlığı açısından da zararlıdır. Yağlı et yerine tavuk, hindi eti veya balık tüketebilirsiniz. Yemeklerde doymuş yağ içeriğini azaltmak için zeytinyağı kullanabilirsiniz. Yumurta yerken kolesterolü düşürmek ve yağ birikimini engellemek için sarılarını ayırabilirsiniz.
Bazı karaciğer hastalıkları karaciğerin protein sentezini yapmasını önleyerek damarlardan sıvı sızmasına ve diğer dokularda sıvı birikmesine neden olabilir. Fazla tuz tüketimi vücudun tuttuğu su miktarını arttırdığından dokularda biriken sıvılar ödem oluşumuna yol açabilir. Tuz alımını (sodyum) kontrol altında tutarak sıvı birikimini ve şişliği azaltabilirsiniz. Yüksek oranda sodyum içeren gıdalar arasında konserve yiyecekler, fast food ürünleri, şarküteri ürünleri, işlenmiş etler, hazır çorbalar sayılabilir.



Kaydet

Kaydet

Kaydet

Kaydet

2 Responses

  1. Hazaf Design dedi ki:

    Eşimde karaciğer yağlanması var bu yüzden belli bür süre maydanoz kürü uyguladık. Bu gıdaları da biraz fazla yedireyim. Yazı çok güzel olmuş elinize sağlık

  2. Bahar Elkovan dedi ki:

    Faydasını göreceksiniz umarım. Çok geçmiş olsun

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir